حمله به فردای اقتصاد ایران | انفجار صنایع فولاد چگونه سرآغاز دومینوی بحران در برق و معیشت خواهد بود؟
تصویر ماهواره ای که اسرائیلی ها از حمله به فولاد اصفهان منتشر کردند
رویداد۲۴ | امیرحسین جعفری- ماجرا از جایی شروع شد که در پی تداوم حملات رژیم صهیونی-آمریکایی، در روز ۷ فروردین ۱۴۰۵، دو کارخانه بزرگ فولادسازی کشور مورد اصابت قرار گرفتند. فولاد خوزستان و فولاد مبارکه اصفهان که هر دو بخش مهمی از ارزآوری دولت و تثبیتکننده جایگاه فولادی ایران در جهان بودند. پس از حمله هر دو کارخانه به علت پیوستگی فرآیند تولید دچار توقف فعالیت شدند.
آغاز حملات به زیرساختهای غیرنظامی ایران | فولاد، برق و سفره مردم
محل اصابت در فولاد مبارکه عمدتاً مربوط به دو نیروگاه برق ۲۵۰ مگاواتی و ۹۱۲ مگاواتی شهید کاظمی بود. این دو نیروگاه که فولاد مبارکه در سالهای اخیر تبلیغات بسیار زیادی برای آنها کرده بود، پس از این حملات از مدار خارج شدند. بیش از ۳۰۰ مگاوات از نیروگاه ۹۱۲ مگاواتی هنگام حمله در مدار بوده است. توقف توزیع برق این نیروگاه، فولاد مبارکه را در ماههای پیش رو در تابستان دچار مشکل خواهد کرد.
نکته اینجاست که برق این دو نیروگاه در گام نخست در فولاد مبارکه مصرف نمیشد، بلکه در آغاز به شبکه سراسری برق منتقل و سپس به نسبت نیاز کارخانه وارد مدار مصرف میشد. در این مرحله برق مناطق پیرامون کارخانه دچار مشکل جدی نشده، اما در روند پیش رو حذف برق تولیدی فولاد مبارکه بر شبکه سراسری برق فشار خواهد آورد.
نیروگاه برق فولاد مبارکه اصفهان در کلاس F و طی چندین سال ساخته شده و جز بزرگترین نیروگاههای خاورمیانه محسوب میشد. مشخص نیست نیروگاه و خط تولید فولاد آلیاژی تا چه حد آسیب دیده است. روابط عمومی کارخانه به رویداد۲۴ گفته، اطلاعات مربوط به این حمله و اتفاقات مشابه، از سوی شورای اطلاعرسانی کارخانه منتشر خواهد شد و به علت محدودیتهای طبیعی دوران جنگ، محل اصابت و شدت اصابت فعلا منتشر نخواهد شد.
شهدای صنعت
فولاد مبارکه اصفهان در این حمله یک شهید به نام عباس بهرامی تقدیم صنعت کشور کرد. ابتدا اعلام شد که از فولاد مبارکه ۲ تن زخمی شدهاند، اما روایتهای ضد و نقیض به مرور این عدد را به ۱۶ الی ۲۰ نفر افزایش داد. هرچند تعدادی از این افراد در همان اورژانس فولاد مبارکه درمان شدند.
علت عدم افزایش شهدای کارخانه نیز خروج کارخانه از خط تولید بوده است. طبق شنیدهها ابتدا نیروگاه مورد اصابت قرار گرفته و کارگران دیگر بخشها فرصت خروج از اماکن خطرناک را داشتهاند. مسئولان کارخانه نیز به پیروی از تشریفات مرسوم، سه اطلاعیه همراه با پیام مدیرعامل را منتشر کردند که بیشتر شبیه انجام وظیفه اداری بود تا اطلاعرسانی مفید!
افت جایگاه جهانی فولاد ایران و دورخیز ویتنام
فولاد مبارکه و فولاد خوزستان سهم قابل توجهی از میزان تولید فولاد کشور را دارا هستند. این دو کارخانه در صادرات فولاد و ارزآوری برای کشور نیز جایگاه ویژهای دارند. بیش از ۱۰ میلیون تن تولید توسط یک کارخانه رقم کمی نیست و از کل تولید ناخالص بسیاری از کشورها بیشتر است. مجموع تولید سابک عربستان و مجتمع فولاد امارات با کمی تخفیف به میزان تولید فولاد مبارکه میرسد. مسلماً قطع تولید فولاد مبارکه جایگاه جهانی ایران در تولید فولاد را نیز دچار تزلزل خواهد کرد. ایران طی سالهای اخیر در بین جایگاه ۱۰ تا ۸ جهان در نوسان بوده و رقابت جدی طی سالهای اخیر با ویتنام و آلمان داشته است. ویتنامیها آمادهاند که در صورت توقف تولید، جایگاه جهانی ایران را تصاحب کنند.
سرنوشت سهام عدالت چه خواهد شد؟
نکته دیگر در رابطه با تولید این دو کارخانه، مسأله درآمدزایی دولت، پرداخت سهام عدالت و برخی تامینهای مالی از طریق این کارخانههاست که با توقف درازمدت آنها، دچار مشکل خواهد شد. ارز فولادیها که عمدتاً ازکارخانههای بزرگ تأمین میشود، حالا به علت محدودیت صادرات و محدودیت تولید، مشخص نیست در چه ابعاد تأمین شود. این اتفاق نتایج خود را در میانه سال ۱۴۰۵ و رفتن به سوی سال آینده برای حساب و کتاب بودجه بعدی نشان میدهد. حمله به فولاد مبارکه حمله به امروز نیست بلکه حمله به فرداست.
فارغ از حمایتهای منطقهای و مسئولیتهای اجتماعی و حمایت از تیمهای ورزشی و برخی از رسانهها، این دو کارخانه جمعیت وسیعی کارگر مستقیم و غیرمستقیم نیز دارند. مشخصاً فولاد مبارکه بیش از ۳۵۰ هزار نیرو را درگیر خود کرده است. فولاد مبارکه و فولاد خوزستان در صورت عدم بازگشت به تولید و صادرات، با چالشهای ملی مواجه خواهند شد.
یک نکته نیز در این بین قابل توجه است؛ با توجه به شرایط کشور و نیاز به بازسازی در دوران پساجنگ، احتمال حذف فولاد صادراتی و تزریق آن به بازار داخل با نرخ دولتی وجود دارد که باز هم موجب کاهش بیشتر سودآوری کارخانهها فولاد خواهد شد. فولاد مبارکه با روند پیش از جنگ و با وجود حمایتهای دولتی در حال کاهش سود بود و حالا مشخص نیست چه آیندهای در انتظار آن است.
